Opcje

Ryzyko na rynku opcji

     Inwestowanie na rynku kapitałowym wiąże się z niebezpieczeństwem utraty znacznej części lub nawet całości zainwestowanych środków. Na rynku opcji, ze względu na działanie dźwigni finansowej, ryzyko takie jest szczególnie wysokie.
     Inwestorzy powinni sobie zdawać sprawę, że nie wszystkie strategie inwestycyjne oferowane przez opcje mogą być dla nich odpowiednie. Niektóre, na przykład wystawienie opcji sprzedaży lub opcji kupna, wiążą się z możliwością poniesienia praktycznie nieograniczonych strat i być może lepiej ich nie stosować.
     Warto wziąć pod uwagą, że wciąż pojawiają się nowe strategie inwestycyjne oparte o opcje. Często związane z nimi ryzyko nie jest jeszcze dobrze rozpoznane. Dlatego nowe rozwiązania inwestycyjne powinny być stosowane ze szczególną ostrożnością i tylko w przypadku ich całkowitego zrozumienia.


Ryzyko rynkowe nabywcy opcji

     Nabywca opcji naraża się na ryzyko utraty zapłaconej premii opcyjnej w stosunkowo krótkim czasie.
     Opcja jest instrumentem pochodnym o ograniczonym czasie życia. Żeby nabywca miał możliwość osiągnięcia zysku, notowania instrumentu bazowego powinny zmienić się w kierunku przewidzianym przez nabywcę opcji w określonym czasie.
     Zmiana notowań instrumentu bazowego w kierunku przeciwnym od założonego, naraża inwestora na utratę znacznej części lub całości zainwestowanych środków. To jak dużą część posiadanych środków może stracić inwestor zależy od stopnia wykorzystania dźwigni finansowej. Opcje, podobnie jak kontrakty futures, umożliwiają kontrolowanie aktywów, których wartość znacznie przekracza wartość naszego portfela. Stopień podejmowanego ryzyka ilustruje poniższy przykład.


Przykład

     Załóżmy, że inwestor A, inwestor B i inwestor C posiadają po 10 tys. zł. Każdy z nich oczekuje wzrostu notowań na giełdzie. Jednocześnie trudno im rozstrzygnąć, który segment rynku pójdzie w górę najmocniej. Instrumenty dostępne na GPW umożliwiają im "kupno" indeksu WIG20, w którego skład wchodzą firmy z różnych branż. Indeks ma wartość 1800 pkt.
     Inwestor A decyduje się na kupno jednostek indeksowych na WIG20, których notowania zmieniają się w tym samym stopniu co indeks. Nabywając jednostki indeksowe nie korzystamy z dźwigni finansowej. Inwestor A kupił jednostki za 10 tys. zł
     Inwestor B decyduje się na trochę inną strategię - za 9 tys. zł kupuje jednostki indeksowe, za 1 tys. zł dwie opcje kupna z kursem wykonania 1800 pkt., do których wygaśnięcia pozostał miesiąc.
     Inwestor C kupuje 20 opcji kupna, płacąc 10 tys. zł.
     Wyniki inwestycji w zależności od wartości indeksu w dniu wygaśnięcia opcji, znajdują się w poniższej tabelce. Zwróćmy uwagę, że minimalna zmiana indeksu w kierunku przeciwnym od założonego, a nawet brak jakiejkolwiek zmiany notowań sprawia, że inwestor C traci wszystkie zainwestowane pieniądze. Dodatkowo poniesie koszty transakcyjne, nie uwzględnione w tabeli, które jeszcze powiększą stratę.






Ryzyko rynkowe wystawcy opcji

     Ryzyko, jakie ponosi wystawca opcji, której nie odpowiada przeciwna pozycja w instrumentach bazowych, jest ekstremalnie wysokie. Dla wystawcy opcji kupna jest ono teoretycznie nieograniczone. Przypomnijmy - wystawca opcji kupna jest zobowiązany do sprzedaży określonych aktywów, po określonej cenie, w określonym czasie. Rozlicznie opcji czasem następuje poprzez dostawę instrumentu bazowego, czasem odbywa się w gotówce. Opcje na WIG20 rozliczane są w ten drugi sposób. Zobaczmy, co to oznacza.
     Inwestor decyduje się na wystawienie opcji kupna z ceną wykonania 1800 pkt. Wartość indeksu wynosi 1750 pkt., do wygaśnięcia opcji pozostały dwa miesiące. Z tytułu wystawienie opcji inwestor inkasuje premię w wysokości 500 zł. Przed wygaśnięciem opcji następuje gwałtowny skok notowań w górę i indeks ma wartość 1950 pkt. Inwestor zobowiązany jest wypłacić nabywcy opcji różnicę między aktualną wartością indeksu i kursem wykonania, przy czym każdy punkt różnicy warty jest 10 zł.


Wykonanie opcji
1950 pkt - 1800 pkt = 150 pkt x 10 zł = 1500 zł

Wynik inwestycji
500 zł - 1500 zł = - 1000 zł

     Strata wystawcy opcji wyniosła 1000 zł i dwukrotnie przekroczyła otrzymaną premię opcyjną.

     Ryzyko wystawcy opcji sprzedaży, rozumiane jako maksymalna starta, którą może ponieść inwestor, jest również ekstremalnie wysokie. Ogranicza je spadek wartości instrumentu bazowego do zera.

     Wystawca opcji sprzedaży jest zobowiązany do kupna określonych aktywów, po określonej cenie, w określonym czasie. Rozliczenie opcji następuje albo poprzez odkupienie instrumentu bazowego lub w gotówce. Opcje na WIG20 rozliczane są w ten drugi sposób.

     Inwestor decyduje się na wystawienie opcji sprzedaży z ceną wykonania 1900 pkt. Wartość indeksu wynosi 1880 pkt., do wygaśnięcia opcji pozostały dwa miesiące. Z tytułu wystawienia opcji inwestor inkasuje premię w wysokości 700 zł. Przed wygaśnięciem opcji następuje istotny spadek notowań i indeks ma wartość 1700 pkt. Inwestor zobowiązany jest wypłacić nabywcy opcji różnicę między kursem wykonania i aktualną wartością indeksu, przy czym każdy punkt różnicy warty jest 10 zł.

Wykonanie opcji
1900 pkt - 1700 pkt = 200 pkt x 10 zł = 2000 zł

Wynik inwestycji
700 zł - 2000 zł = - 1300 zł

Strata wystawcy opcji wyniosła 1300 zł i niemal dwukrotnie przekroczyła otrzymaną premię opcyjną.

Ze względu na możliwość poniesienia istotnych strat wystawianie opcji nie jest odpowiednią strategią dla wszystkich inwestorów. Przed jej zastosowaniem należy upewnić się, czy dobrze rozumiemy związane z nią ryzyko.



Ryzyko płynności rynku

     Inwestor może zakończyć inwestycję na rynku opcji na dwa sposoby: albo wykonać opcję, albo złożyć na rynku wtórnym zlecenie równoważące pozycję. Opcje o europejskim stylu wykonania mogą być wykonane tylko w dniu wygaśnięcia. Jedynym sposobem wcześniejszego zamknięcia pozycji jest przeprowadzenie transakcji na rynku wtórnym (giełdowym).
     Warunkiem zawarcia kontraktu opcyjnego jest znalezienie drugiej strony transakcji. W niektórych sytuacjach rynkowych (na przykład kiedy notowania gwałtownie się zmieniają) inwestorzy mogą mieć kłopoty z oszacowaniem wartości i tym samym powstrzymują się od zawierania transakcji. W takim przypadku zamknięcie otwartej pozycji przed wygaśnięciem opcji może być niemożliwe.
     Na rynku działają animatorzy, których zadaniem jest podtrzymywanie płynności obrotu. Animatorzy mają obowiązek wystawiania ofert rynkowych, ale nie dotyczy on wszystkich serii opcji. Ograniczona jest również wielkość ofert, które mają obowiązek składać animatorzy.


Ryzyko kosztów

     Obliczenia zysków i strat strategii przedstawionych w tym opracowaniu, przeprowadzone zostały z pominięciem kosztów transakcyjnych. Tymczasem koszty mogą mieć istotne znaczne - w niektórych sytuacjach mogą mieć decydujący wpływ na wyniki transakcji.

Przykład
Załóżmy, że biuro maklerskie, które nas obsługuje, pobiera opłatę w wysokości 14 zł od kupna lub wystawienia opcji. Do wygaśnięcia najbliższych opcji pozostał tydzień, indeks WIG20 ma wartość 2010 pkt. M.in. notowane są opcje sprzedaży z kursem wykonania 1900 pkt. Z ich wystawieniem wiążę się niewielkie ryzyko, bowiem jest bardzo mało prawdopodobne, że indeks straci w ciągu pięciu sesji 110 punktów.
Wystawiamy ofertę sprzedaży opcji po1 zł. Dochodzi do transakcji w wyniku której inkasujemy premię opcyną w wysokości 10 zł. Tak jak się spodziewaliśmy opcje wygasają out-of-the-money i nie musimy wykonywać zawartego w nich zobowiązania. Niestety, wystawiając opcję zapłaciliśmy prowizję w wysokości 14 zł, co oznacza, że ostateczny wynik transakcji to strata w wysokości 4 zł.







źródło: